Vakbondsdemocratie herzien
Een beter werkende vakbondsdemocratie. dat is de inzet van de conceptnota 'Open en Bevlogen'. Op 2 maart wordt de nota definitief."Het zijn ambitieuze plannen, maar ik ben vol goede moed dat ze zo april worden aanvaard door de bondsraad." Peter de Boer is adviseur kaderopbouw van FNV Bondgenoten. Een speciale commissie Verenigingsdemocratie uit de bondsraad heeft samen met De Boer een hele reeks van voorstellen opgesteld: de weerslag daarvan is te vinden in de nota Verenigingsdemocratie: Open en bevlogen.
"Ook de delegaties van de bondsraad hebben het idee dat er wat moet veranderen. Een nieuw elan, de luiken open, we moeten meer luisteren naar wat de mensen wensen. De betrokkenheid van de leden vergroten. De wilde haren moeten terug", zegt De Boer.
Een van de voorstellen is om het aantal bondsraadsleden kleiner te maken. Dat zijn er nu negentig - eigenlijk te veel om een goede discussie te voeren. Per delegatie - en dat zijn er nu acht - zouden er acht br-leden moeten komen.
Gerrit Heikoop (56), delegatieleider van uitkeringsgerechtigden en ouderen (ugo) en plaatsvervangend lid van de commissie is het daarmee eens. "Acht maal acht lijkt me goed. Maar het moeten er zeker niet minder worden. Vijf, zoals ook werd geopperd. De druk op de delegaties wordt dan te zwaar. Wij vertegenwoordigen ioo duizend ugo'ers, dat is behoorlijk intensief. Met een te kleine delegatie loop je bovendien het risico dat je geen specialisten meer hebt. Dan moet elk delegatielid overal verstand van hebben. En dat is niet handig. Ik vind bovendien dat de kwaliteitszetels [het zijn er nu vier, bedoeld voor specifieke doelgroepen, red.] door de bedrijfsgroepsraden (bgr's) zelf moeten worden geregeld. Dan worden het er meer en leg je er meer druk op."
De verdeling over de regio's baart Heikoop zorgen. "We hanteren nu het zogenoemde kaderprofiel bij het kiezen van de kandidaten voor de bondsraad. Daar staan criteria in, waaraan de potentiële leden moeten voldoen. Ben ik helemaal voor. Maar als alle acht nu uit Amsterdam blijken te komen? Dat lijkt me niet goed voor de regionale spreiding. En dat is weer van belang voor contact met je achterban. Ik ben er nog niet helemaal uit hoe dat valt op te lossen."
De bgr's - de achterban van de delegaties - zouden ook compacter worden, staat in de nota - maximaal twintig zetels. De delegatieleider van ugo vindt dat te strikt. "Dat moet je overlaten aan de bedrijfsgroepraden zelf." De stemming van de bondsraad is nu zo, dat de grootste delegatie het meeste gewicht krijgt toegekend, op basis van het aantal leden. En dat aantal hangt weer samen met het aantal uit de bedrijfsgroepen.
Niet goed, meent De Boer, want de bondsraad beslist op algemene beleidslijnen. Eigenlijk doet het er dan niet toe of een br-lid nu van industrie, agrarisch/facilitair of ugo is. Ugo is nu veruit de omvangrijkste delegatie en kan dus een zwaar stempel drukken op de besluiten van de bondsraad. Handel heeft weer te weinig invloed. Als het 8 x 8-systeem wordt ingevoerd is dat probleem dan opgelost,
zo lijkt het. Maar dan ontken je de grootte van de delegaties helemaal. Zowel de adviseur als de delegatieleider twijfelen nog wat het beste is. Zo niet Johan Huver, delegatieleider van agrarisch/facilitair en tevens lid van de commissie verenigingsdemocratie.
"Ik ben erg blij met het 8 x 8-systeem. Met dan gewoon one man-one vote. Zo maak je de slagkracht van de br een stuk groter. Je moet het eenvoudiger maken. En het zou dan ook democratischer worden. Als nu twee grote delegaties iets niet willen, is dat al voldoende om een voorstel weg te stemmen bij de gemiddelde opkomst van de kaderleden. Ik vind ook dat minstens vijf delegaties voor moeten zijn. Dan heb je draagvlak."
Ook een volgend punt uit de nota kan op instemming rekenen van Huver: het initiatiefvoorstel. Dit voorstel houdt in dat een of meerdere leden een punt op de agenda van de bondsraad kunnen krijgen. Daartoe moeten ze minimaal 250 handtekeningen van andere leden weten te verzamelen.
Huver: "Daar ben ik heel enthousiast over. We moeten onze democratie moderniseren. Kijk naar de politiek, daar doen ze het ook. Met referenda bijvoorbeeld. Als je 25o handtekeningen weet te verzamelen om iets onder de aandacht van de br te brengen, wie zijn wij dan om dat tegen te houden? Dan heb je als br de verplichting om het te bespreken. Het moet natuurlijk niet uit de klauwen lopen.
Het moeten wel serieuze voorstellen zijn." Huver wil zelfs nog verder gaan om invloed van 'buitenaf' toe te laten: "Ik zou het mooi vinden als er virtueel - via een website -gediscussieerd zou worden. Ook 'gewone' leden zouden wat mij betreft mee kunnen doen. Laat maar horen wat de mensen willen. Als kaderlid kun je echt niet alles weten. En voor een bepaald onderwerp bij ons terechtkomt, is het vaak door heel veel molens gegaan. Een spontaan verhaal van de werkvloer is het dan allang niet meer."
"Initiatiefvoorstel? Daar ben ik een fel tegenstander van!" zegt Heikoop van ugo. "Als leden iets willen, weten ze me echt wel te vinden. Ik zit ruim acht jaar in de br. Je kunt met die 25o handtekeningen wel iets willen, maar wie bepaalt of het op de agenda komt? Je kunt niet zo maar alles toelaten. Dan roepen we ze op tot een initiatiefvoorstel, en dan gebeurt er niks mee. Als dan het hoofdbestuur besluit er niks mee te doen, moet je dat ook weer uitleggen aan de achterban. Wat schieten we er mee op? We hebben er dan een probleem bij. Bovendien, de vergaderingen arde bondsraad duren nu al te lang. Als er punten van buiten worden ingebracht, wordt het nog onoverzichtelijker. Ik zie er helemaal niks in.
Betrokkenheid vergrotenNetwerken. Dat is een kernpunt in de voorstellen. En dat netwerken geschiedt op diverse niveaus. Zo zou adviseur De Boer het een goed idee vinden om meer nieuwsbrieven te maken voor sectoren én voor thema's. Leden kunnen dan aangeven welke informatie ze van de bond willen ontvangen. Ze zouden ook op een thema via de website met elkaar kunnen discussiëren over een bepaald thema, bijvoorbeeld loopbaanadvies of arbeidsomstandigheden.
"Zo vorm je netwerken en dat vergroot de betrokkenheid", vindt De Boer. Het concept netwerken zou ook een grote rol moeten spelen bij de delegaties in de bondsraad. Hun achterban gaat dikwijls niet verder dan de bedrijfsgroepraad. Dat is te mager - de br-leden weten dan niet wat er werkelijk speelt onder de leden. Heikoop, delegatieleider ugo is het daar niet mee eens. "Bij ugo is er wel degelijk voldoende informatie vanuit de achterban. In de bedrijfsgroepraden zijn er verschillende meningen. Bovendien hebben we regionale afdelingen. Ik weet echt wel wat er speelt in het land." Huver van de delegatie agrarisch/facilitair is het met het voorstel eens.
"Lijkt me heel goed om de boel open te gooien en de achterban te vergroten via netwerken. Ik heb de indruk dat sommige br-leden er op persoonlijke titel zitten. Een tijdje geleden hebben we via een enquête gevraagd aan de delegaties om eens in kaart te brengen hoe hun achterban in elkaar zit. De medewerking was niet geweldig, kan ik je zeggen. Sommigen zitten er voornamelijk voor zichzelf. Hoe democratisch ben je dan nog?"
Het laatste woord is aan Heikoop, met bijna twintig laar vakbondservaring een veteraan. Heeft hij in die jaren een verbetering in de vakbondsdemocratie geconstateerd? "Nou, het verandert iedere keer", zegt hij laconiek, "Elke vergadering van de bondsraad is een belevenis. Het blijft altijd spannend."
Vanaf 3 maart is de nota te downlaoden op www.fnvbondgenoten.nl/fnvbondgenoten/vakbondsvrijwilligerBK, februari 2007
Auteur
